Wolne Forum Gdańsk Strona Główna Wolne Forum Gdańsk
Forum miłośników Gdańska i Pomorza

FAQFAQ  SzukajSzukaj  UżytkownicyUżytkownicy  GrupyGrupy
RejestracjaRejestracja  ZalogujZaloguj

Poprzedni temat «» Następny temat
Zegarek słoneczny (dyptykowy) sprzed kilku stuleci
Autor Wiadomość
ezet 

Pomógł: 15 razy
Dołączył: 02 Paź 2008
Posty: 1569
Skąd: Pomorze Gdańskie
Wysłany: 2016-05-27, 16:26   Zegarek słoneczny (dyptykowy) sprzed kilku stuleci

Fragment artykułu z „Expressu Kociewskiego” (tygodniowy dodatek „Dziennika Bałtyckiego”) z 20 maja 2016 r. oraz link do publikacji o trzech fragmentach kościanych zegarków dyptykowych z II poł. XVI w., odkrytych podczas prac archeologicznych na terenie Polski
http://wratislavia.archeo.uni.wroc.pl/17-tom/7.pdf

Cytat:
NAJSTARSZY ZEGAREK NA KOCIEWIU

Zegary słoneczne znamy chyba wszyscy. Nierzadko można je zobaczyć na ścianach zamków, pałaców i kościołów lub na postumentach usytuowanych w parkach czy na rynkach starych miast. Zwykle jest to płaska tarcza zegarowa z nieruchomym prętem, którego padający cień określa godzinę. Znane od czasów starożytnych, dużą popularność zyskały w średniowieczu i w okresie nowożytnym.

Zegarki słoneczne z kompasem

Zapewne niewiele osób wie, że od późnego średniowiecza wytwarzano także kieszonkowe zegarki słoneczne, których tarcze niekiedy nie były większe od zegarków noszonych obecnie na ręce. Czasomierze takie składały się najczęściej z dwóch płytek różnej grubości połączonych zawiasem (są to tzw. zegarki dyptykowe). W dolnej płytce z tarczą zegarową umieszczony był kompas, druga tarcza zegarowa znajdowała się na płytce górnej. Za wskazówkę służył sznurek zamocowany na wewnętrznej stronie płytek, który po rozciągnięciu ograniczał kąt rozwarcia obu elementów do 90 stopni. Korzystając z kompasu ustawiało się zegarek w kierunku północ-południe, a cień rzucany przez sznurek na tarcze pokazywał godzinę.

Kościane cyferblaty

Choć w wielu muzeach na świecie znajdują się kolekcje najstarszych zegarków dyptykowych, w Polsce takie zabytki są mało znane. Z literatury archeologicznej wiadomo o trzech fragmentach kieszonkowych zegarków słonecznych, znalezionych podczas prac wykopaliskowych na terenie kraju. Są to wykonane z kości górne płytki zegarków dyptykowych z II poł. XVI wieku, odkryte we Wrocławiu, Lublinie i Lubawie. Kilka dni temu dolna płytka zegarka tego typu trafiła do znanego kolekcjonera Macieja Mostowego, którego zbiory można oglądać na ekspozycji stałej w Muzeum Skarszew. Także ta płytka jest wykonana z kości. Ma wymiary 4,4 x 3,6 x 0,2 cm. Po kroju cyfr na tarczy zegarowej można ją datować na II poł. XVI wieku lub na następne stulecie (,,,)

Edward Zimmermann


Kościana tarcza zegarka słonecznego, która trafiła do skarszewskiej placówki muzealnej.jpg
Fot. Elżbieta Zimmermann
Plik ściągnięto 3786 raz(y) 124,65 KB

Przykład kieszonkowego zegarka słonecznego z kości słoniowej, 1588 r..jpeg
Fot. za: http://almanach.historyczny.org/
Plik ściągnięto 3786 raz(y) 111,92 KB

 
 
joannitka 

Pomogła: 3 razy
Dołączyła: 25 Paź 2008
Posty: 45
Skąd: Skarszewy
Wysłany: 2016-06-02, 10:58   

Ciekawy artykuł o górnej płytce zegarka słonecznego, tego samego typu, jak ze Skarszew

Cytat:
Zegarek słoneczny z XVI wieku, różańce, medaliki i ozdobne wianki, a także karty do gry. Cmentarz na Ostrowie Tumskim, przy kościele Świętych Piotra i Pawła, okazał się najlepiej wyposażoną katolicką nekropolią we Wrocławiu. W lipcu zakończyły się tam wykopaliska archeologiczne.

- Najcenniejszym znaleziskiem jest bogato zdobiony, kościany zegarek słoneczny - mówi dr Aleksandra Pankiewicz z Instytutu Archeologii UWr. - To drugie takie znalezisko w Polsce. Jest wielkości współczesnego zegarka na rękę. Z obu stron płytki znajdują się dekoracje: naokoło tarczy wyryto gwiazdy i słońce, a po drugiej stronie ozdobne cyfry, które mogą symbolizować miesiące.

Kieszonkowy zegarek słoneczny powstał w 1559 roku. To wczesny egzemplarz - pierwsze tego typu zegarki pojawiły się w Norymberdze, w drugiej połowie XVI wieku. Na Ostrowie Tumskim znaleziono tylko część mechanizmu - jedną z dwóch płytek, z których składał się zegarek.

http://wroclaw.wyborcza.p...eRedirects=true

Fot, Materiały Instytutu Archeologii UWr.jpg
Plik ściągnięto 3162 raz(y) 118,33 KB

 
 
Wyświetl posty z ostatnich:   
Odpowiedz do tematu
Nie możesz pisać nowych tematów
Nie możesz odpowiadać w tematach
Nie możesz zmieniać swoich postów
Nie możesz usuwać swoich postów
Nie możesz głosować w ankietach
Nie możesz załączać plików na tym forum
Możesz ściągać załączniki na tym forum
Dodaj temat do Ulubionych
Wersja do druku

Skocz do:  

Powered by phpBB modified by Przemo © 2003 phpBB Group

Partnerzy WFG

ibedeker.pl